Duurzame landbouw

De landbouw staat centraal in de voedseltransitie, omdat hier ecologische, economische en maatschappelijke vraagstukken samenkomen. Boeren produceren voedsel, beheren ruimte, beïnvloeden water- en bodemkwaliteit, en zijn onderdeel van regionale economieën. Tegelijkertijd opereren zij in een systeem dat hen vaak sterk afhankelijk maakt van volume, externe inputs, ketenmacht en korte-termijnprijsdruk. De symptomen van dat systeem zijn inmiddels breed zichtbaar: bodemuitputting, stikstofcrisis, druk op waterkwaliteit en natuur, lage marges voor boerenproducten, en een groeiende afstand tussen landbouw en samenleving.

Onze analyse
Onder deze zichtbare problemen liggen diepere systeemstructuren. Beleid is van oudsher gericht op schaalvergroting en productiviteitsstijging. Subsidies en financiële arrangementen zijn vooral ondersteunend aan productievolume. Ketenmacht is geconcentreerd geraakt en onderliggende paradigma’s zoals “meer productie is altijd beter” zijn nog altijd dominant. Het “verduurzamen” van het bestaande systeem is daarom niet genoeg – het landbouwsysteem moet op de kop en heringericht worden. Er zijn nieuwe productiepraktijken en verdienmodellen nodig, de relatie tussen de boer, de productieketen en de consument moet worden hersteld, en de thema’s landbouw, natuur, gezondheid en gebiedsontwikkeling moeten meer met elkaar verbonden worden.

Hoe dan?
Hoe komen we uit de huidige impasse en creëren we een duurzame toekomst vol winnaars in ons landelijk gebied? Voor deze transitie moeten beleid en markten zo worden ingericht dat wie vergroent en verduurzaamt wordt beloond, waardoor ook het grote midden mee kan bewegen. Dat vraagt om toegankelijke kennis over landbouw binnen planetaire grenzen, voor zowel boeren als beleidsmakers, politici en adviseurs. Dat geeft boeren toekomstperspectief, met een duurzaam verdienmodel in balans met de omgeving.

De rol van de Transitiecoalitie Voedsel
TcV helpt partijen navigeren door deze complexe transitie — niet door voor te schrijven wat ze moeten doen, maar door handelingsperspectieven te bieden en coalities te smeden die verandering mogelijk maken.

Zo werken we aan een gezond leven op een gezonde planeet, voor iedereen:

• We werken aan nieuwe verdienmodellen: Bijvoorbeeld betaling voor ecosysteemdiensten (biodiversiteit, koolstofvastlegging, waterbeheer). De Nederlandse boer verdient een goed inkomen, in 2035 moet minstens 50% van alle boeren een goed groen verdienmodel hebben. Nu is dat nog slechts 5%!
• We organiseren gebiedsgerichte samenwerking: Boeren, overheid en maatschappelijke partijen werken samen aan lokale oplossingen (bijv. via de Boerenraad). Boeren met duurzame ambities, zoals de Groenboeren, moeten structureel aan tafel zitten bij bij het ministerie van LVVN.
• Kennis en onderzoek over duurzame en groene landbouw moeten breed beschikbaar en toegankelijk worden: Praktijkgerichte programma’s (bijv. herinrichting GLB, AKIS) die aansluiten bij de behoeften van Groenboeren.

Afbouw:
Wij wijzen op belemmeringen die moeten worden weggenomen, zoals subsidies die biodiversiteit schaden (bijv. GLB-basisbetalingen) of regelgeving die innovatie remt. Onze rol is niet om deze afbouw zelf te leiden, maar om alternatieve routes zichtbaar te maken en partijen te helpen de oversteek te maken.

Wat doet de Transitiecoalitie Voedsel?
De Transitiecoalitie Voedsel werkt graag en veel samen met onze achterban van vrienden, supporters en donateurs. We werken samen in het kernteam Groenboerenplan en zijn mede-initiatiefnemer van ‘Boerenperspectief’, een samenwerking met agrarische organisaties om boeren onafhankelijk te ondersteunen bij de omslag naar duurzame landbouw. We doen actief aan beleidsbeïnvloeding en lobby, vaak met een brede coalitie van welwillende partijen, van boer tot bord. Daarnaast geven we koplopers een podium, onder andere met het Groenboerenplan. Wij komen in actie waar anderen dat (nog) niet doen. We geven vooruitstrevende boeren uit gebiedsprocessen een stem middels publicaties, lobby en sessies met overheden.

Met wie werkt de Transitiecoalitie Voedsel samen?
Wij werken samen met een brede groep stakeholders in voedsel- en landbouw. Zo geven we een stem aan koplopers als onderdeel van het kernteam Groenboerenplan. Ook geven we vooruitstrevende boeren uit gebiedsprocessen een stem middels publicaties, lobby en sessies met overheden. Als mede-initiatiefnemer van Boerenperspectief creëren we toekomstperspectief voor de stille meerderheid. Daarnaast zitten we aan tafel met relevantie financiers, NGO’s, marktpartijen, kennisinstituten en boeren(organisaties) in verschillende lobbygroepen.