Gezonde voedselomgeving

De eiwittransitie en de transitie van de voedselomgeving vormen samen een van de duidelijkste voorbeelden van waarom de voedseltransitie een systeemopgave is. In Nederland wordt nog altijd relatief veel dierlijk eiwit geconsumeerd en geproduceerd, terwijl een verschuiving richting een groter aandeel plantaardige eiwitten bijdraagt aan meerdere publieke doelen: een gezonder voedingspatroon, efficiënter landgebruik, minder uitstoot en milieudruk, en meer ruimte voor biodiversiteit. 

Onze analyse 
De voedselomgeving is geen neutraal speelveld. Keuzes worden mede bepaald door beschikbaarheid, prijs, gemak, zichtbaarheid en sociale normaliteit. Wanneer de voedselomgeving structureel is ingericht op goedkoop, aantrekkelijk en overvloedig aanbod van minder gezonde en minder duurzame opties, is het onvoldoende om individuele verantwoordelijkheid centraal te stellen. De context waarin keuzes worden gemaakt, moet zelf onderwerp van beleid en transitie worden. 

Onze voedselomgeving
De wetenschap wijst steeds meer en scherper naar de voornaamste oorzaak van ons overwegend ongezonde voedselgedrag: onze voedselomgeving. Iedere dag maken we zo’n 200 voedselkeuzes, 70% daarvan maken we onbewust. Kijken we naar reclamespots, folders, billboards met voedselreclame, de inrichting van de supermarkt en onze online omgevingen dan domineert het ongezonde voedselaanbod. De WUR becijferde in 2021 dat 80% van de producten in de supermarkt ongezonde producten zijn en niet in de Schijf van Vijf staan. Ook het reclameaanbod bestaat voor 80% uit ongezonde producten. Dat kan anders. Als we willen voorkomen dat we als samenleving steeds ongezonder worden, met negatieve gevolgen voor ons welzijn en kosten van de zorg, dan móet onze voedselomgeving fundamenteel anders. 

De rol van de Transitiecoalitie Voedsel
TCV vervult een mobiliserende, faciliterende en richtinggevende rol binnen de sector. We brengen partijen samen, beïnvloeden beleid en ontwikkelen kennis en instrumenten die organisaties helpen hun bijdrage aan de transities te vergroten. 

Zo werken we aan een gezond leven op een gezonde planeet, voor iedereen:  

1. Gezonde opties stimuleren: bijvoorbeeld via de Superlijst, die supermarkten en schoolkantines beoordeelt op gezondheid en duurzaamheid. 
2. Voedseleducatie versterken: bijvoorbeeld via samenwerking met Gezonde Scholen en JOGG. 
3. Ruimtelijke ordening aanpassen: bijvoorbeeld door te pleiten voor geen fastfood bij scholen en gezonde opties op stations.

Afbouw
Wij wijzen op belemmeringen zoals reclame voor ongezonde producten (80% van alle voedselreclame) en subsidies die onduurzame praktijken belonen. Onze rol is om alternatieven zichtbaar te maken, zoals transparantie over gezondheids- en milieuvoordelen en herziening van Warenwet-regelgeving die plantaardige alternatieven belemmert. 

Wat doet de Transitiecoalitie Voedsel? 
De Transitiecoalitie voedsel werkt samen en verbindt de verschillende partijen in het brede werkveld rond voedsel. Overheden, bedrijven en NGO’s werken op allerlei manieren samen aan de vormgeving van onze voedselomgeving. Om gezond en duurzaam eten de meest aantrekkelijke keuze te maken verbindt, informeert en activeert de Transitiecoalitie Voedsel zoveel mogelijk van deze partijen. Vaak kijken we voor oplossingen naar de politiek en overheid, waar we middels politieke belangenbehartiging onze doelen proberen te behalen. Echte verandering komt echter vaak van onderop, daarom werken we ook graag en veel aan het direct informeren, verbinden en uitdagen van gezondheidsorganisaties en voedselbedrijven.